Zdrowie psychiczne

Zdrowie psychiczne obejmuje funkcjonowanie emocjonalne, poznawcze i behawioralne jednostki oraz zdolność do radzenia sobie ze stresem, utrzymywania relacji i podejmowania decyzji. Zaburzenia psychiczne — najczęściej depresja, zaburzenia lękowe, zaburzenia afektywne dwubiegunowe, schizofrenia i zaburzenia związane ze stresem — są powszechne i znacząco obciążają jednostki oraz systemy opieki zdrowotnej. Do najważniejszych czynników ryzyka należą predyspozycje genetyczne, przewlekły stres, urazy rozwojowe, nadużywanie substancji i choroby somatyczne; wczesne rozpoznanie i redukcja czynników ryzyka zmniejszają ciężar choroby. Diagnoza opiera się na ocenie klinicznej, standaryzowanych narzędziach przesiewowych i, gdy potrzeba, konsultacjach specjalistycznych. Leczenie powinno być oparte na dowodach i dostosowane indywidualnie — obejmuje psychoterapię (np. CBT), farmakoterapię (antydepresanty, neuroleptyki, stabilizatory nastroju), rehabilitację psychospołeczną oraz interwencje kryzysowe i profilaktykę nawrotów. Wielodyscyplinarny model opieki, monitorowanie skuteczności terapii i szybkie kierowanie do pomocy w przypadku myśli samobójczych są kluczowe dla poprawy rokowania i jakości życia.